Gün Doğumu ve Gün Batımı

Güneş neden her gün farklı saatte ve farklı yerden doğar?

Güneş yalnızca ekinoks günlerinde tam doğudan doğar ve tam batıdan batar. Yazın doğuş noktası kuzeye, kışın güneye kayar: İstanbul'da Haziran gündönümünde Güneş kuzeydoğudan (57°) doğup kuzeybatıdan (303°) batar ve öğlen ufuktan 72° yükselir; Aralık gündönümünde güneydoğudan (121°) doğar ve öğlen ancak 26° yükselir. Bunun nedeni Dünya'nın eksen eğikliğidir; ayrıntısı Ekinoks ve Gündönümü sayfasında.

İlginç bir ayrıntı: yılın en kısa günü 21-22 Aralık olsa da en erken gün batımı ondan önce, en geç gün doğumu ondan sonra gelir. Bu kış İstanbul'da en erken gün batımı 4 Aralık (17:35), en geç gün doğumu 2 Ocak (08:29). Bunun nedeni, Dünya'nın Güneş çevresindeki yörüngesinin tam daire olmaması ve ekseninin eğik olmasıdır: Güneş'in en yüksekten geçtiği "öğle" anı aralık ayı boyunca her gün yarım dakika kadar ileri kayar. Aralık başında akşamlar, ocak başında ise sabahlar en karanlıktır.

Türkiye boydan boya tek bir saat dilimini kullanır, ama doğusu ile batısı arasında yaklaşık 19 boylam derecesi fark vardır. Bu yüzden bugün Van'da Güneş, Edirne'den 73 dakika önce doğuyor. Doğudaki illerde sabahlar erken aydınlanır, akşamlar erken kararır.

Gün batımı neden kırmızı görünür?

Güneş ışığı bütün renklerin karışımıdır. Hava molekülleri mavi ışığı kırmızıdan çok daha fazla saçar; gündüz gökyüzünün mavi görünmesinin nedeni budur. Gün doğumunda ve batımında Güneş ufka yakın olduğu için ışığı bize ulaşmak için havanın içinde çok daha uzun yol alır. Bu yolda mavi ışığın neredeyse tamamı yana saçılır, geriye turuncu ve kırmızı kalır. Havada toz, deniz tuzu ya da duman varsa renkler daha da koyulaşır.

Namaz vakitlerindeki "Güneş" vakti neden farklı?

Bu sayfadaki gün doğumu, Güneş'in üst kenarının düz bir ufukta göründüğü andır ve astronomik olarak hesaplanır. Namaz vakitleri çizelgelerindeki vakitler ise dinî ölçütlere göre belirlenir ve bu saatten birkaç dakika farklı olabilir. Namaz ve oruç vakitleri için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın vakit çizelgelerini esas alın.

Bu saatler nasıl hesaplanıyor?

Saatler, il merkezinin (yurt dışında şehir merkezinin) koordinatlarına göre, düz bir ufuk varsayılarak hesaplanır; ışığın havada kırılması hesaba katılır. Dağlık bir yerde ya da önünüzde yüksek binalar varsa Güneş birkaç dakika geç doğar ve erken batar gibi görünür. İlçeler il merkezinden birkaç dakika farklı olabilir; ilçeniz için yukarıdaki arama kutusuna yer adını yazın ya da "Konumumu kullan" düğmesine basın. Yılın en uzun ve en kısa günleri için Ekinoks ve Gündönümü sayfasına bakın.