On iki ayın dolunayı
Her kartta, o adı taşıyan bir sonraki dolunayın tarihi yer alıyor (Türkiye saati).
Ocak
Kurt Ayı
Kışın ortasında, uzun ve soğuk gecelerde kurtların uluması daha sık duyulur. Eskiden bunun açlıktan olduğu düşünülürdü; bugün kurtların uluyarak sürüsüyle haberleştiği ve bölgesini belirlediği biliniyor.
Bir sonraki:
Şubat
Kar Ayı
Kuzey Amerika'da yılın en çok kar yağan dönemine denk gelir.
Bir sonraki:
Mart
Solucan Ayı
Toprak çözülmeye başlar, solucanlar ve böcek kurtçukları yeniden yüzeye çıkar. Baharın ilk işaretlerinden biridir.
Bir sonraki:
Nisan
Pembe Ay
Ay pembe olmaz. Ad, Kuzey Amerika'da ilkbaharın erken açan pembe çiçeklerinden birinden, yer floksundan gelir.
Bir sonraki:
Mayıs
Çiçek Ayı
Doğanın en çok çiçek açtığı dönemin dolunayıdır.
Bir sonraki:
Haziran
Çilek Ayı
Yabani çileklerin olgunlaşıp toplandığı zamandır. Avrupa'da aynı dolunaya Gül Ayı ya da Bal Ayı da denir.
Bir sonraki:
Temmuz
Erkek Geyik Ayı
Erkek geyiklerin boynuzlarının yeniden çıkıp hızla büyüdüğü dönemdir.
Bir sonraki:
Ağustos
Mersin Balığı Ayı
Kuzey Amerika'daki Büyük Göller'de mersin balıklarının en kolay avlandığı yaz sonu dolunayıdır.
Bir sonraki:
Eylül
Mısır Ayı
Mısırın hasat edildiği zamandır. Eylül dolunayı Hasat Ayı olursa bu ad kullanılmaz.
Bir sonraki:
Ekim
Avcı Ayı
Hasat Ayı'ndan sonraki dolunaydır. Tarlalar boşalmış, kışa hazırlık için av zamanı gelmiştir. Ay akşamları erken doğarak avcılara ışık verir.
Bir sonraki:
Kasım
Kunduz Ayı
Kunduzların kış için barajlarını ve yuvalarını tamamladığı, göllerin donmaya başladığı dönemdir.
Bir sonraki:
Aralık
Soğuk Ay
Gecelerin en uzun ve en soğuk olduğu kış başlangıcının dolunayıdır.
Bir sonraki:
Eylül ya da Ekim
Hasat Ayı
Eylül ekinoksuna en yakın dolunaydır; eylül ya da ekime düşer. Birkaç akşam üst üste gün batımından kısa süre sonra doğar, çiftçilerin karanlıkta da hasada devam etmesine ışık olurdu.
Bir sonraki:
Özel dolunay isimleri
Hasat Ayı
Eylül ekinoksuna en yakın dolunaydır; eylül ya da ekime düşer. Birkaç akşam üst üste gün batımından kısa süre sonra doğar, çiftçilerin karanlıkta da hasada devam etmesine ışık olurdu.
Mavi Ay
Bir takvim ayına düşen ikinci dolunaydır. Rengiyle ilgisi yoktur, iki üç yılda bir görülür.
Ayrıntılar →Süper Ay
Ayın Dünya'ya en çok yaklaştığı zamana denk gelen, biraz daha büyük ve parlak görünen dolunaydır.
Ayrıntılar →Kanlı Ay
Tam ay tutulması sırasında Dünya'nın gölgesine giren ayın aldığı bakır kırmızısı rengin halk arasındaki adıdır.
Ayrıntılar →
Bu isimler nereden geliyor?
Bugün haberlerde ve sosyal medyada duyduğumuz dolunay isimleri, büyük ölçüde Kuzey Amerika'da 1792'den beri yayımlanan çiftçi almanağı The Old Farmer's Almanac aracılığıyla yaygınlaştı. Almanak bu isimleri Kuzey Amerika yerli halklarının, Avrupalı göçmenlerin ve eski Avrupa geleneklerinin adlarından derledi.
Yerli halklar ay döngülerini mevsimleri izlemek için kullanırdı. Her dolunay, o dönemde doğada olan önemli bir şeyle anılırdı: kurtların uluması, karın en yoğun olduğu zaman, çileklerin olgunlaşması gibi. Aynı dolunayın farklı kabilelerde farklı adları vardı; bugün kullanılan liste, bunlardan yalnızca birkaçının bir araya getirilmiş halidir.
Bu isimlerin gökbilimsel bir anlamı yoktur. "Çilek Ayı" ile "Soğuk Ay" arasında, ayın kendisi bakımından hiçbir fark yoktur. Ama dolunayları ayırt etmenin ve yılın döngüsünü hatırlamanın keyifli bir yoludur.
Türkçede ay ve dolunay
Türkçede her dolunaya ayrı bir ad verme geleneği yaygın değildir. Ama dilimizde dolunayla ilgili güzel bir deyim vardır: "ayın on dördü gibi". Çok güzel, ışıl ışıl bir yüz için söylenir.
Deyimin kaynağı Hicri takvimdir. Hicri aylar hilalle başladığı için ay, ayın 14. gecesinde dolunaya ulaşır ve en parlak haline gelir. Hicri ayın 13, 14 ve 15. günlerine bu yüzden "beyaz günler" anlamında eyyam-ı biyz denir. Dolunayın kendisi hakkında daha fazlası için Dolunay sayfasına, bu yılın bütün dolunayları için 2027 Dolunay Tarihleri sayfasına bakabilirsiniz.
Hasat Ayı neden özel?
Ay her gün ortalama 50 dakika geç doğar. Ama eylül ekinoksu civarında, akşam saatlerinde ayın gökyüzündeki yolu ufka çok yatık olduğu için bu gecikme kuzey yarımkürede birkaç gün boyunca 20-30 dakikaya iner. Ay birkaç akşam üst üste gün batımından hemen sonra doğar ve akşamlar alacakaranlıktan geceye kesintisiz aydınlık kalır. Elektriğin olmadığı zamanlarda bu, hasadı tamamlamak için paha biçilmez bir ışıktı.
Doğum dolunayı nasıl bulunuyor?
Sayfanın başındaki araç, doğum tarihinize en yakın dolunayı bulur; bu dolunay doğumunuzdan birkaç gün önce ya da sonra olabilir. Adı, o yılın bütün dolunaylarına bakılarak verilir: eylül ekinoksuna en yakın dolunay Hasat Ayı, ondan sonraki Avcı Ayı, aynı takvim ayına düşen ikinci dolunay Mavi Ay olur. Bu yüzden aynı gün doğan iki kişinin doğum yılı farklıysa dolunaylarının adı da farklı olabilir.
Kaynaklar
- NASA Science, Moon Phases
- The Old Farmer's Almanac, Full Moon Names
- Tarih ve saatler: Astronomy Engine ile Türkiye saatine göre hesaplanmıştır (nasıl doğruladık?).
- Ay görseli: NASA Scientific Visualization Studio.
Son güncelleme: