Ay takvimi nasıl okunur?
Takvimdeki her kutu, ayın o günün akşamı saat 21:00'de nasıl göründüğünü gösterir. Yüzde değeri, ay diskinin ne kadarının aydınlık olduğudur. Vurgulu kutular ana evrelerin günleridir: yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördün. Bu evreler aslında tek bir andır; kutuda o anın saati de yazar.
Bir ayda genellikle dört ana evre bulunur. Ama ay döngüsü 29,5 gün sürdüğü için 31 günlük aylarda zaman zaman beşinci bir ana evre de sığar.
Evreler neden her ay farklı günlere düşer?
Takvim aylarımız 28 ile 31 gün arasında sürer, ay döngüsü ise ortalama 29,5 gündür. Bu küçük fark birikir: bir ay 15'inde olan dolunay, ertesi ay genellikle bir gün kadar daha erkene kayar. Bir yılda 12 tam ay döngüsü 354 gün eder. Bu yüzden ay evreleri her yıl yaklaşık 11 gün geriye kayar. Hicri takvimdeki ayların her yıl 11 gün öne gelmesinin nedeni de budur.
19 yılda bir aynı tarihler
Bu kaymanın güzel bir düzeni vardır: 19 yıl, neredeyse tam olarak 235 ay döngüsüne eşittir. Bu yüzden ay evreleri 19 yıl sonra hemen hemen aynı tarihlere geri döner. Eski Yunan astronomu Meton'un adıyla Meton döngüsü denir. Örneğin bir sonraki dolunayın tarihi 24 Kasım 2026, 19 yıl sonraki karşılığının tarihi ise 24 Kasım 2045.
Mavi ay nedir?
Bazen bir takvim ayına iki dolunay sığar. Bu durumda ikinci dolunaya mavi ay denir. Adı renginden değil, İngilizcedeki "once in a blue moon" (çok nadiren) deyiminden gelir; ay o gece de her zamanki rengindedir. İki dolunay arası 29,5 gün olduğu için bu yalnızca 30 ya da 31 günlük aylarda, ortalama iki üç yılda bir yaşanır.
Türkiye saatine göre bir sonraki mavi ay 31 Aralık 2028 tarihindedir. Takvimi o aya getirerek aynı aydaki iki dolunayı görebilirsiniz.
Ay takvimi ile Hicri takvim aynı şey mi?
Değil. Bu sayfadaki takvim, bildiğimiz Miladi takvimin günleri üzerine ayın evrelerini yerleştirir. Hicri takvim ise başlı başına bir ay takvimidir: her ayı, yeni aydan sonra ilk hilalin görülmesiyle başlar ve 29 ya da 30 gün sürer. Hicri bir yıl 354 ya da 355 gündür. Resmî dinî günler için Diyanet'in takvimine bakmak gerekir.
Sık sorulan sorular
Ay takvimi neden 354 gündür?
Ay takvimi 12 ay döngüsünden oluşur ve bir döngü ortalama 29,53 gündür: 12 × 29,53 yaklaşık 354,4 gün eder. Bu yüzden ay takvimine göre bir yıl 354 ya da 355 gün sürer ve Güneş yılından 11 gün kadar kısadır. Hicri takvim böyle bir takvimdir. Hicri takvim →
Evre anları Astronomy Engine ile hesaplanmış ve NASA ay evresi tablolarıyla karşılaştırılmıştır. Ay görseli: NASA Scientific Visualization Studio.
Son güncelleme: